شازده کوچولو
مواظب آرزوهایت باش!
گشت غمناك دل و جان عقاب دلتنگي هاي آدمي را باد ترانه مي خواند روياهايش را آسمان پر ستاره ناديده مي گيرد وهر دانه برفي به اشكي نريخته مي ماند . سكوت سرشار از سخنان ناگفته است . از حركات ناكرده، اعتراف به عشق هاي نهان وشگفتي هاي بر زبان نيامده در اين سكوت حقيقت ما نهفته است حقيقت تو و من . براي تو و خويش چشماني آرزو مي كنم، كه چراغ ها و نشانه ها را در ظلماتمان ببيند. گوشي كه، صداها و نشانه ها را در بي هوشي مان بشنود. براي تو و خويش روحي كه اين همه را در خود بگيرد و بپذيرد . و زباني كه در صداقت خود ما را از فراموشي خود بيرون كشد . و بگذارد از آن چيز ها كه در بندمان كشيده سخن بگوييم . گاه آنكه ما را به حقيقت مي رساند خود از آن عاري است . زيرا تنها حقيقت است كه رهايي مي بخشد . از بخت ياري ماست شايد ، كه آنچه مي خواهيم ، يا به دست نمي آيد يا از دست مي گريزد . مي خواهم آب شوم در گستره افق آنجا كه دريا به آخر مي رسد و آسمان آغاز مي شود......... مي خواهم با هر آنچه مرا در بر گرفته يكي شوم . حس مي كنم و مي دانم دست مي سايم و مي ترسم باور مي كنم و اميدوارم كه هيچ چيز با آن به عناد بر نخيزد. مي خواهم آب شوم در گستره افق آنجا كه دريا به آخر ميرسد و آسمان آغاز مي شود . چند بار اميد بستي و دام بر نهادي تا دستي ياري دهنده كلامي مهر آميز نوازشي يا گوشي شنوا به چنگ آري ؟ چند بار دامت را تهي يافتي؟ از پاي منشين آماده شو كه ديگر بار و ديگر بار دام باز گستريم . پس از سفر هاي بسيار و عبور از فراز و فرود امواج اين درياي طوفان خيز، بر آنم كه در كنار تو لنگر افكنم بادبان برچينم پارو وا نهم سكان رها كنم به خلوت لنگر گاهت در آيم و در كنارت پهلو بگيرم استواري امن زمين را زير پاي خويش . پنجه در افكنده ايم با دست هايمان به جاي رها شدن سنگين سنگين بر دوش مي كشيم بار ديگران را به جاي همراهي كردنشان عشق ما نياز مند رهايي است نه تصاحب در راه خويش ايثار بايد نه انجام وظيفه سپيده دمان از پس شبي دراز آواز خروسي مي شنوم از دور دست و با سومين بانگش در مي يابم كه رسوا شده ام ! زخم زننده، مقاومت ناپذير ،شگفت انگيز و پر راز و رمز است آفرينش ،و همه آن چيز ها كه شدن را امكان مي دهد . هر مرگ اشارتي است به حياتي ديگر ............. اين همه پيچ اين همه گذر اين همه چراغ اين همه علامت، و همچنان استواري به و فادار ماندن به راهم ، خودم ،هدف و به تو وفايي كه تو و مرا به سوي هدف راهنمايي مي كند . جوياي راه خويش باش از اينسان كه منم در تكاپوي انسان شدن در ميان راه ديدار مي كنم حقيقت را، آزادي را ،خود را، در ميان راه مي بارد و به بار مي نشيند دوستي كه توانمان دهد تا براي ديگران مامني باشيم و ياوري اين است راه ما تو و من در وجودهر كس رازي بزرگ نهان است داستاني راهي بيراهه اي طرح افكندن اين راز راز من و راز تو پاداش بزرگ تلاشي پر حاصل است . بسيار وقت ها با هم از غم و شادي هم سخن ساز مي كنيم . اما در همه چيز رازي نيست گاه به سخن گفتن از زخم ها نيازي نيست سكوت ملال ها از راز ما سخن تواند گفت . به تو نگاه مي كنم و مي دانم كه تو تنها نيازمند يك نگاهي تا به تو دل دهد آسوده خاطرت كند بگشايدت تا به در آيي من پا پس مي كشم و در نيم گشوده به روي تو بسته مي شود. پيش از اينكه به تنهايي خود پناه برم از ديگران شكوه آغاز مي كنم فرياد مي كشم كه تركم گفته اند چرا از خود نمي پرسم كه كسي را دارم كه احساسم را انديشه و رويايم را زندگي ام را با او قسمت كنم آغاز جداسري شايد از ديگران نبود . حلقه هاي مداوم پياپي تا دور دست تصويردرست صادقانه باخود وفادار مي مانم آيا؟ يا راهي سهل تر اختيار مي كنم . بي اعتمادي دري است خود ستايي و بيم چفت و بست غرور است . وتهي دستي ديوار است و لولا است زنداني را كه در آن محبوس راه خويشيم دلتنگيمان را براي آزادي و دلخواه ديگران بودن از رخنه هايش تنفس مي كنيم تو و من توان آن را يافتيم كه بر گشاييم كه خود را بگشاييم . بر آنچه دلخواه من است حمله نمي برم خود را به تمامي بر آن مي افكنم. اگر بر آنم تا ديگر بار و ديگر بار بر پاي بتوانم خواست راهي به جز اينم نيست . اگر مي خواهي نگهم داري دوست من از دستم مي دهي اگر مي خواهي همراهيم كني دوست من تا انسان آزادي باشم ميان ما همبستگي آنگونه ميبارد كه زندگي ما هر دو تن را غرق در شكوفه مي كند پرواز اعتماد را با يكديگر تجربه كنيم وگر نه ميشكنيم بال هاي دوستي مان را با در افكندن خود به دره شايد سر انجام به شناسايي خود توفيق يابم به تو ای دوست سلام رسواییست تنم زندانیست میکردم کاش میشد که زمین جسم مرا می بلعید کاش این دهر دورو بخت مرا برمی چید چیست؟ یه روز دلم گرفته بود , مثل روزای بارونی از اون هواها که خودت , حال و هواشو میدونی اگه بشه با واژه ها , حالمو تعریف بکنم تو هم من و شعر من و با همه حست میخونی یه حالی داشتم که نگو , یه حالی داشتم که نپرس یه تیکه از روحمو من , جایی گذاشتم که نپرس یه تیکه از روحمو من , جایی گذاشتم که نپرس یه جایی که میگردم و دوباره پیداش میکنم حتی اگه کویر باشه , بهشت دنیاش میکنم اسم قشنگ شهرمو تو میدونی چی میذارم دونه دونه , کوچه هاشو به اسمای کی میذارم آخه تو هم مثل منی , مثل دلای ایرونی وقتی هوا ابری میشه , حال و هوامو میدونی بهار پنجره ام را نمی توانستم، ديگر نمی توانستم تمام روز نگاه من کدام قله کدام اوج؟ کدام قله کدام اوج؟ مرا پناه دهيد ای زنان ساده کامل کدام قله کدام اوج؟ ژرالدین ! دخترم مگذار كه عشق ، به عادتِ دوست داشتن تبديل شود ! ما دو مسافر بودیم، من از مشرق مقدس می آمدم و او از مغرب سرد. او بار شراب داشت، و من ، به جست و جوی شراب آمده بودم. او شراب فروش بود، و من، مشتری ِ مسلّم ِ مطاع ِ او بودم. و هردو به یک شهر می رفتیم و هردو به یک میهمان سرای. به راستی که ما برای هم بودیم و برای هم آمده بودیم. ****** شبانگاه چون خستگی راه دراز، با خفتن نیمروز تمام شد هر دو به چایخانه رفتیم و در مقابل هم نشستیم. به هم نگریستیم و دانستیم که هر دو بیگانه ای در آن شهریم و نا آشنای با همه کس. او را خواندم که با من چای بنوشد و از شهر و دیار خویش با من سخن بگوید. نشستیم و چای نوشیدیم و او قصه ها گفت و از من قصه ها شنید. و چون بازار سخن گرم شد، پرسیدم: به چه کار آمده ای و چرا به دیاری غریب سفر کرده ای؟ و او، شاید شرمگین از شراب فروش بودن خویش گفت که پوست روباه با خود آورده است. و من، شاید شرمگین از مشتری شراب بودن در برابر او، که متاعی گرانبها با خود آورده بود، گفتم: فیروزه ی مشرقی به بازار آورده ام. و باز گفتیم و باز شنیدیم. تا پاسی از آن تیره شب گذشت. ومن، دلتنگ از نیرنگ، به بستر خویش رفتم و خواب به دیدگانم نیامد تا به گاهِ سحر. ****** روز دیگر من سراسر شهر را گشتم و از هزار کس شراب خواستم و دانستم که در آن دیار هیچ کس شراب نمی فروشد و هیچ کس مشتری شراب نیست. به هنگام شب، خسته بازگشتم و در چایخانه نشستم. سر در میان دو دست گرفتم و گریستم. بیگانه ی مغربی باز آمد، دلگیر و سر به زیر و در دیدگان هم حدیث رفته را باز خواندیم. چای خوردیم و هیچ نگفتیم و خویشتن خویش را در حجاب تیره ی تزویر پنهان کردیم. ****** ما دو مسافر بودیم، یکی از شرق و دیگری از غرب ما دو مسافر بودیم که گفتنی های خویش نگفتیم. و اندوهی گران به بار آوردیم. من به مشرق مقدس بازگشتم و او، شاید با بار شراب خود سرگردان شهرهای غریب شد. به راستی که ما برای هم آمده بودیم، و ندانستیم. از کتاب آرش در قلمرو تردید، اثر نادر ابراهیمی زیر پایم زمین از سُمضربۀ اسبان میلرزد . با خود شبی به سیر و سفر رفتم با خود شبی به سیر و سفر رفتم حمید مصدق باامیدی گرم وشادی بخش بانگاهی مست ورویایی دخترک افسانه می خواند نیمه شب درکنج تنهایی بی کمان روزی زراهی دور می رسد شهزاده ای مغرور می خوردبر سنگفرش کوچه های شهر ضربه سم ستور باد پیمایش می درخشدشعله خورشید برفرازتاج زیبایش تاروپود جامه اش از زر سینه اش پنهان بزیر رشته هایی از دروگوهر می کشاندهرزمان همراه خود سویی باد...پرهای کلاهش را یابر ان پیشانی روشن حلقه موی سیاهش را مردمان در گوش هم اهسته می گویند "آه ...او با این غرور و شوکت و نیرو" "در جهان یکتاست" " بی گمان شهزاده ای والاست" دختران سر میکشند از پشت روزنها... گونه هاشان آتشین از شرم این دیدار سینه ها لرزان و پر غبار.. در تپش از شوق یک پندار... "شاید او خواهان من باشد" لیک گویی دیده ی شهزاده ی زیبا دیده ی مشتاق آنان را نمیبیند او از این گلزار عطر آگین برگ سبزی هم نمیچیند همچنان آرام و بی تشویش میرود شادان به راه خویش میخورد بر سنگفرش کوچه های شهر ضربه ی سم ستور باد پیمایش مقصد او... خانه ی دلدار زیبایش مردمان از یکدگر آهسته میپرسند «کیست پس این دختر خوشبخت؟» ناگهان در خانه میپیچد صدای در سوی در گویی ز شادی می گشایم پر اوست... آری... اوست «آه ای شهزاده ای محبوب رویایی نیمه شب ها خواب میدیدم که می آیی» زیر لب چون کودکی آهسته می خندد با نگاهی گرم و شوق آلود بر نگاهم راه میبندد «ای دو چشمانت رهی روشن به سوی شهر زیبایی ای نگاهت باده ای در جام مینایی آه بشتاب ای لبت همرنگ خون لاله ی خوشرنگ صحرایی ره بسی دور است لیک در پایان این ره... قصر پرنور است» مینهم پا بر رکاب مرکبش خاموش میخزم در سایه ی آن سینه و آغوش میشوم مدهوش باز هم آرام و بی تشویش میخورد بر سنگفرش کوچه های شهر ضربه ی سم ستور باد پیمایش میدرخشد شعله ی خورشید بر فراز تاج زیبایش میکشم همراه او زین شهر غمگین رخت مردمان با دیده ی حیران زیر لب آهسته میگویند«دختر خوشبخت!.. فروغ فرخزاد همهء هستی من آیهء تاریکیست که ترا در خود تکرار کنان به سحرگاهان شکفتن ها و رستن های ابدی آه کشیدم ، آه من در این آیه ترا به درخت و آب و آتش پیوند زدم زندگی شاید یک خیابان درازست که هر روز زنی با زنبیلی از آن میگذرد زندگی شاید ریسمانیست که مردی با آن خود را از شاخه میاویزد زندگی شاید طفلیست که از مدرسه بر میگردد زندگی شاید افروختن سیگاری باشد ، در فاصلهء رخوتناک دو همآغوشی یا عبور گیج رهگذری باشد که کلاه از سر بر میدارد و به یک رهگذر دیگر با لبخندی بی معنی میگوید " صبح بخیر " زندگی شاید آن لحظه مسدودیست که نگاه من ، در نی نی چشمان تو خود را ویران میسازد ودر این حسی است که من آن را با ادراک ماه و با دریافت ظلمت خواهم آمیخت در اتاقی که به اندازهء یک تنهاییست دل من که به اندازهء یک عشقست به بهانه های سادهء خوشبختی خود مینگرد به زوال زیبای گل ها در گلدان به نهالی که تو در باغچهء خانه مان کاشته ای و به آواز قناری ها که به اندازهء یک پنجره میخوانند آه... سهم من اینست سهم من اینست سهم من ، آسمانیست که آویختن پرده ای آنرا از من میگیرد سهم من پایین رفتن از یک پله مترو کست و به چیزی در پوسیدگی و غربت و اصل گشتن سهم من گردش حزن آلودی در باغ خاطره هاست و در اندوه صدایی ان دادن که به من بگوید : " دستهایت را دوست میدارم " دستهایم را در باغچه میکارم سبز خواهم شد ، میدانم ، میدانم ، میدانم و پرستوها در گودی انگشتان جوهریم تخم خواهند گذاشت گوشواری به دو گوشم میآویزم از دو گیلاس سرخ همزاد و به ناخن هایم برگ گل کوکب میچسبانم کوچه ای هست که در آنجا پسرانی که به من عاشق بودند ، هنوز با همان موهای درهم و گردن های باریک و پاهای لاغر به تبسم های معصوم دخترکی میاندیشند که یک شب او را باد با خود برد کوچه ای هست که قلب من آن را از محل کودکیم دزدیده ست سفر حجمی در خط زمان و به حجمی خط خشک زمان را آبستن کردن حجمی از تصویری آگاه که ز مهمانی یک آینه بر میگردد و بدینسانست که کسی میمیرد و کسی میماند هیچ صیادی در جوی حقیری که به گودالی میریزد ، مرواریدی صید نخواهد کرد . من پری کوچک غمگینی را میشناسم که در اقیانوسی مسکن دارد و دلش را در یک نی لبک چوبین مینوازد آرام ، آرام پری کوچک غمگینی که شب از یک بوسه میمیرد و سحرگاه از یک بوسه به دنیا خواهد آمد رفتار من عادی است اما این روزها تنها حس میکنم گاهی کمی کمتر از جمله دیشب هم دیشب دوباره دیشب پس از سی سال فهمیدم دیشب برای اولین بار این روزها دیگر گاهی برای یادبود لحظهای کوچک گاهی نگاهم در تمام روز اما پوستيني كهنه دارم من سالخوردي جاودان مانند ای کاش آب بودم ــ آدمی بودن ای کاش آب بودم ــ به خود میگویم ــ ــ تا به زخمِ تبر بر خاکاش افکنند یا به سیراب کردنِ لبتشنهیی □ میدانم میدانم میدانم آه احمد شاملو . ۳۰ شهریورِ 1368 پرویز شاپور نویسنده ایرانی است. شهرت او به دلیل نگارش نوشتههای کوتاه (اغلب تک خطی) است که ظرافت و دیدی شاعرانه و طنزآمیز دارند. مادر «شاپور» میگفت: «شصت سال بچه بزرگ کردم، یک کلمه حرف حسابی از دهانش نشنیدم.» ولی همین حرفهای ناحساب شاپورکه با اسم «کاریکلماتور»، از مجموعه ها و جنگ های هنری و ادبی سر در میآورد، از بهترین و طنازانه ترین ستون های این مجلات بود. این کاریکلماتور است که اسم شاپور را به ادبیات مدرن ایران سنجاق کرده. در زیر چند نمونه از کارهای شاپور را می خوانیم: بار زندگی را با رشته عمرم به دوش می کشم. اگر بخواهم پرنده را محبوس کنم، قفسی به بزرگی آسمان میسازم. باداسب است: گوش کن چگونه می تازد از میان دریا،از میان آسمان، گوش کن...... چگونه دنیا را به زیر سم دارد برای بردن من . مرا در میان بازوانت پنهان کن تنها یک امشب ، آنگاه که باران دهانهای بی شمارش را بر سینه ی دریا وزمین می شکند. گوش کن چگونه باد چهار نعل می تازد برای بردن من .
- اگر تو بخواهي، البته که بر مي دارم. - و به حرف هايم گوش مي دهي - هيچ آهنگي را بيشتر از آن دوست ندارم - پس فرصت بده بگويم تا تمام شود؛ آنوقت جواب بده! - اگر نخواهي که جواب بدهم، آنوقت هم نخواهم داد. - مي خواهم ؛ اما حال بشنو گيله مرد! من دفتري دارم که تمام شعر گونه هايي که برايم گفته يي، و حتي واژه ها و جمله هاي مهرمندانه ات را در آن نوشته ام و مي نويسم. شاعر بزرگي نيستي. نيما شاملو، سهراب و احمد رضا احمدي نيستي؛ اما در کلامت، شور يک عاشق شمالي هست – بود. حال، مدتهاست که در اين دفتر، يک واژه عاشقانه هم ننوشته ا م؛ چرا که نگفته اي تا بنويسم. به زبان تو، آياآن قدح لبريز از شراب کلام شاعرانه ي عاشقانه که مي گفتي تا آخرين طلوع و آخرين غروب،لبريز لبريز خواهد ماند، حالي، شب در آغاز، خالي خالي شده است ؟ زماني اگر شاعر بزرگي نبودي – که نيستي – لااقل برايم ترانه هاي دلنشين گيلکي مي خواندي. ديگر، مدتهاست، که آن را هم نمي خواني. نه؟ چرا؟ سکوت... - ..... مدتها،مدتها در اين باره انديشيده ام، عسل تا به اينجا رسيده ام که نا دلخواه ترين نقطه ممکن است: از شباهت بيزارم عسل! شباهت ميان اين آواز و آن آواز، اين کلام عاشقانه و آن کلام، اين نگاه و آن نگاه، ديروز و امروز. از شباهت، به تکرار مي رسيم؛ از تکرار، به عادت؛ از عادت به بيهودگي؛ از بيهودگي به خستگي و نفرت. چگونه پاسخي بيابم که به دلت بنشيند، حال آنکه خود، هنوز، به چنين پاسخي نرسيده ام؟ اما عيب، شايد از من نباشد از مرغان مقلد باشد: طوطيان قند پارسي نديده ي شکر شکن شده. واي بر آن روزي که چيزي – حتي عشق – عادت مان شود. عادت، همه چيز را ويران مي کند – از جمله عظمت دوست داشتن را، تفکر خلاق را، عاطفه ي جوشان را. مشکل من اين است – که مدتهاست مي بينم که از عشق، بسيار بيش از آن مقدار ناچيزي که به راستي، در جهان مهر از يابرده ي مانده است، سخن مي گويند، و بيشتر آنها مي گويند که اصلا اهل ولايت عشق نيستند . عاشق، کم است، سخن عاشقانه، فراوان. محبوبي در کار نيست اما مطربان ولگرد، به آساني،از خوب ترين محبوبان خويش، و غيبت ايشان، فرياد کشان و مويه کنان سخن مي گويند. عسل بانوي من! روزگارست- چه بد!- که ديگر کلام عاشقانه دليل عشق نيست، و آواز عاشقانه خواندن، دليل عاشق بودن. خلوص حاليا قصه يي است فرسوده؛ و عشق را تنها - شايد – طبيباني هرزه در دکان هايشان، به شنيع ترين شکل ممکن، تجربه کنند. منو تو عسل، زماني به کشف عشق رسيده ييم که کودکان بيخيال بازيگوش هم، سرودهاي عاشقانه را، ياد گرفته اند که عاشقانه زمزمه کنند – باچشماني مملو از صداقت صوري عشق. آنها حتي غم عشق را هم عيناً تقليد مي کنند. عزيز من!غم عشق را، باور نمي کني؟ در روز گار ما، کساني را مي بيني مغموم، پريشان، زلف آ شفته، خوي کرده، بي کاره، سر در گريبان، باچشمان خمار، عين عين عشاق قديمي قصه ها – بي آنکه عطر عشق را، يک بار، از دور هم استشمام کرده باشند. عسل! نامه هاي عاشقانه پر شور نوشتن، از متداول ترين بازي هاي مبتذل عصر ما شده است؛ چرا مه عشق را محک نمي توان زد، و هيچ معياري در کار نيست. عشق آنگاه که به واژه تبديل شد، و به نگاه، و به آواز، و به نامه، و به اشک، و به شعر، و در بسته هاي کاملا متشابه به مشتريان عرضه شد، در هر بازار غير مسقفي هم مي توان آن را خريد و به معشوق، هديه کرد، و همين عشق را تحقير کرده است. عزيز من! توليد انبوه، راه را، مدتهاست که بر نامکرر بودن عشق بسته است. خوفناک است عسل! اما حتي به قلب هم آموخته اند که به تپيدن هاي عاشقانه تظاهر کند. خوفناک است عسل! همه چيز بدل: نگاه ....نگاه...... من خجلم که به چشمانت که عاشق و درمانده ي آنها هستم نگاه کنم؛ چرا که چندي پيش در کوه پسر بچه اي راديدم که نگاهي بسيار عاشق تر از نگاه من داشت، و به دختري باهمان نگاه، مي نگريست و از عشق بي پايان خويش به او، زيبا و با زمزمه سخن مي گفت،چندان که دخترک سرانجام دل سوخته گفت: عليرقم جميع دشواري ها، من، زيستن باتو و تماما مشتقاتش را مي پذيرم. پس چرا به جاي عاشقانه و پنهان کارانه نگاه کردن، زندگي مشترک عاشقانه يي را آغاز نکنيم؟ و پسرک چنان گريخت که گويي از جهنم مسلم مي گريزد. باز مي گويم عسل: ديگر سخن گفتن عاشقانه دليل عشق نيست، آواز عاشقانه خواندن دليل عاشق بودن. در روزگاري که خوب ترين و لطيف ترين آهنگ هاي عاشقانه را، کساني، کاملا حرفه يي و عاشقانه مي نوازند و به تکرار هم مي نوازند، اما قلب هايشان، تهي از هر شکلي از عشق است، من وامانده ام که زنبورهايت را چگونه خبر کنم ...
عشق به ديگري اختياري نيست ، حادثه است عشق به وطن ضرورتست نه حادثه و اما عشق به خدا ، ترکيبي است از ضرورت و حادثه از کتاب يک عاشقانه آرام تاليف نادر ابراهيمي سايه شدم ، و صدا كردم : كو مرز پريدن ها ، ديدن ها ؟ كو اوج « نه من » ، دره ي « او » ؟ سهراب سپهری
چو ازو دور شد ايام شباب
ديد كش دور به انجام رسيد
آفتابش به لب بام رسيد
بايد از هستي دل بر گيرد
ره سوي كشور ديگر گيرد
خواست تا چاره ي نا چار كند
دارويي جويد و در كار كند
صبحگاهي ز پي چاره ي كار
گشت برباد سبك سير سوار
گله كاهنگ چرا داشت به دشت
ناگه ا ز وحشت پر ولوله گشت
وان شبان ، بيم زده ، دل نگران
شد پي بره ي نوزاد دوان
كبك ، در دامن خار ي آويخت
مار پيچيد و به سوراخ گريخت
آهو استاد و نگه كرد و رميد
دشت را خط غباري بكشيد
ليك صياد سر ديگر داشت
صيد را فارغ و آزاد گذاشت
چاره ي مرگ ، نه كاريست حقير
زنده را فارغ و آزاد گذاشت
صيد هر روزه به چنگ آمد زود
مگر آن روز كه صياد نبود
آشيان داشت بر آن دامن دشت
زاغكي زشت و بد اندام و پلشت
سنگ ها ا زكف طفان خورده
جان ز صد گونه بلا در برده
سا لها زيسته افزون ز شمار
شكم آكنده ز گند و مردار
بر سر شاخ و را ديد عقاب
ز آسمان سوي زمين شد به شتاب
گفت كه اي ديده ز ما بس بيداد
با تو امروز مرا كار افتاد
مشكلي دارم اگر بگشايي
بكنم آن چه تو مي فرمايي
گفت ما بنده ي در گاه توييم
تا كه هستيم هوا خواه تو ييم
بنده آماده بود ، فرمان چيست ؟
جان به راه تو سپارم ، جان چيست ؟
دل ، چو در خدمت توشاد كنم
ننگم آيد كه ز جان ياد كنم
اين همه گفت ولي با دل خويش
گفت و گويي دگر آورد به پيش
كاين ستمكار قوي پنجه ، كنون
از نياز است چنين زار و زبون
ليك نا گه چو غضبناك شود
زو حساب من و جان پاك شود
دوستي را چو نباشد بنياد
حزم را بايد از دست نداد
در دل خويش چو اين راي گزيد
پر زد و دور ترك جاي گزيد
زار و افسرده چنين گفت عقاب
كه مرا عمر ، حبابي است بر آب
راست است اين كه مرا تيز پر است
ليك پرواز زمان تيز تر است
من گذشتم به شتاب از در و دشت
به شتاب ايام از من بگذشت
گر چه ا زعمر ،دل سيري نيست
مرگ مي آيد و تدبيري نيست
من و اين شه پر و اين شوكت و جاه
عمرم از چيست بدين حد كوتاه؟
تو بدين قامت و بال ناساز
به چه فن يافته اي عمر دراز ؟
پدرم نيز به تو دست نيافت
تا به منزلگه جاويد شتافت
ليك هنگام دم باز پسين
چون تو بر شاخ شدي جايگزين
از سر حسرت بامن فرمود
كاين همان زاغ پليد است كه بود
عمر من نيز به يغما رفته است
يك گل از صد گل تو نشكفته است
چيست سرمايه ي اين عمر دراز ؟
رازي اين جاست،تو بگشا اين راز
زاغ گفت ار تو در اين تدبيري
عهد كن تا سخنم بپذيري
عمرتان گر كه پذيرد كم و كاست
دگري را چه گنه ؟ كاين ز شماست
ز آسمان هيچ نياييد فرود
آخر ا زاين همه پرواز چه سود ؟
پدر من كه پس ا زسيصد و اند
كان اندرز بد و دانش و پند
بارها گفت كه برچرخ اثير
بادها راست فراوان تاثير
بادها كز زبر خاك و زند
تن و جان را نر سانند گزند
هر چه ا ز خاك ، شوي بالاتر
باد را بيش گزند ست و ضرر
تا بدانجا كه بر اوج افلاك
آيت مرگ بود ، پيك هلاك
ما از آن ، سال بسي يافته ايم
كز بلندي ،رخ برتافته ايم
زاغ را ميل كند دل به نشيب
عمر بسيارش ار گشته نصيب
ديگر اين خاصيت مردار است
عمر مردار خوران بسيار است
گند و مردار بهين درمان ست
چاره ي رنج تو زان آسان ست
خيز و زين بيش ،ره چرخ مپوي
طعمه ي خويش بر افلاك مجوي
ناودان ، جايگهي سخت نكوست
به از آن كنج حياط و لب جوست
من كه صد نكته ي نيكو دانم
راه هر بر زن و هر كو دانم
خانه ، اندر پس باغي دارم
وندر آن گوشه سراغي دارم
خوان گسترده الواني هست
خوردني هاي فراواني هست
****
آن چه ز آن زاغ چنين داد سراغ
گند زاري بود اندر پس باغ
بوي بد ، رفته ا زآن ، تا ره دور
معدن پشه ، مقام زنبور
نفرتش گشته بلاي دل و جان
سوزش و كوري دو ديده از آن
آن دو همراه رسيدند از راه
زاغ بر سفره ي خود كرد نگاه
گفت خواني كه چنين الوان ست
لايق محضر اين مهمان ست
مي كنم شكر كه درويش نيم
خجل از ما حضر خويش نيم
گفت و بشنود و بخورد از آن گند
تا بياموزد از او مهمان پند
****
عمر در اوج فلك بر ده به سر
دم زده در نفس باد سحر
ابر راديده به زير پر خويش
حيوان راهمه فرمانبر خويش
بارها آمده شادان ز سفر
به رهش بسته فلك طاق ظفر
سينه ي كبك و تذرو و تيهو
تازه و گرم شده طعمه ي او
اينك افتاده بر اين لاشه و گند
بايد از زاغ بياموزد پند
بوي گندش دل و جان تافته بود
حال بيماري دق يافته بود
دلش از نفرت و بيزاري ، ريش
گيج شد ، بست دمي ديدهٔ خويش
يادش آمد كه بر آن اوج سپهر
هست پيروزي و زيبايي و مهر
فر و آزادي و فتح و ظفرست
نفس خرم باد سحرست
ديده بگشود به هر سو نگريست
ديد گردش اثري زين ها نيست
آن چه بود از همه سو خواري بود
وحشت و نفرت و بيزاري بود
بال بر هم زد و بر جست از جا
گفت اي يار ببخشاي مرا
سال ها باش و بدين عيش بناز
تو و مردار تو و عمر دراز
من نيم در خور اين مهماني
گند و مردار تو را ارزاني
گر در اوج فلكم بايد مرد
عمر در گند به سر نتوان برد
****
شهپر شاه هوا ، اوج گرفت
زاغ را ديده بر او مانده شگفت
سوي بالا شد و بالاتر شد
راست با مهر فلك ، همسر شد
لحظه ای چند بر اين لوح كبود
نقطه ای بود و سپس هيچ نبود
شعر عقاب نوشته دکتر پرویز خانلری
دل صافت نفس سرد مرا آتش زد
کام تو نوش و دلت گلگون باد
بهترست از خویش بگویم که مرا بشناسی
روزگاریست که هم صحبت من تنهاییست یار دیرینه من درد و غم
عقل و هوشم همه مدهوش وجودی نیکوست ولی افسوس که روحم به
چه کنم با غم خویش؟
گه گهی بغض دلم میترکد
دل تنگم زعطش میسوزد
شانه ای میخواهم
که گذارم سر خود بر رویش
و کنم گریه که شاید کمی آرام شوم
ولی افسوس که نیست
کاش میشد که من از عشق حذر میکردم یا که این زندگی سوخته سر
آه ای دوست که دیگر رمقی درمن نیست تو بگو داغتر از آتش غم دیگر
من که خاکسترم اکنون و نماندم آتش
دیگر ای بادصبا دست زبختم بردار
خبر از یار نیار
دل من خاک شد و دوش به بادش دادم
مگر این غم زسرم دور شود
ولی انگار نشد
بگو ای دوست چرا دور نشد؟
چو درمانم نبخشیدی، به درد خویش خو کردم
چرا رو در تو آرم من که خود را گم کنم درتو
به خود باز آمدم نقش تو در خود جستجو کردم
خیالت ساده دل تر بود و با ما از تو یک رو تر
من این ها هردو با آیینه ی دل روبرو کردم
فشردم با همه مستی به دل سنگ صبوری را
ز حال گریه ی پنهان حکایت با سبو کردم
فرود آی ای عزیز دل که من از نقش غیر تو
سرای دیده با اشک ندامت شستشو کردم
صفایی بود دیشب با خیالت خلوت ما را
ولی من باز پنهانی ترا هم ، آرزو کردم
ملول از ناله ی بلبل مباش ای باغبان رفتم
حلالم کن اگر وقتی گلی درغنچه بو کردم
تو با اغیار پیش چشم من می در سبو کردی
من از بیم شماتت گریه پنهان در گلو کردم
حراج عشق و تاراج جوانی، وحشت پیری
در این هنگامه من کاری که کردم یاد او کردم
از این پس "شهریارا" ما و از مردم رمیدن ها
که من پیوند خاطر با غزالی مشک مو کردم
به وهم سبز درختان سپرده بود
تنم به پيله تنهائی يم نمی گنجيد
و بوی تاج کاغذی يم
فضای آن قلمرو بی آفتاب را
آلوده کرده بود
صدای کوچه، صدای پرنده ها
صدای گم شدن توپ های ماهوتی
و های هوی گريزان کودکان
و رقص بادکنک ها
که چون حباب های کف صابون
در انتهای ساقه ئی از نخ صعود می کردند
به چشم های زندگی يم خيره گشته بود
به آن دو چشم مضطرب ترسان
که از نگاه ثابت من می گريختند
و چون دروغ گويان
به انزوای بی خطر پلک ها پناه می آوردند
مگر تمامی اين راه های پيچاپيچ
در آن دهان سرد مکنده
به نقطه تلاقی و پايان نمی رسند؟
به من چه داديد، ای واژه های ساده فريب
و ای رياضت اندام ها و خواهش ها؟
اگر گلی به گيسوی خود می زدم
از اين تقلب، از اين تاج کاغذين
که بر فراز سرم بو گرفته است، فريبنده تر نبود؟
چگونه روح بيابان مرا گرفت
و سحر ماه ز ايمان گله دورم کرد!
چگونه ناتمامی قلبم بزرگ شد
و هيچ نيمه ئی اين نيمه را تمام نکرد!
چگونه ايستادم و ديدم
زمين به زير دو پايم ز تکيه گاه تهی می شود
و گرمی تن جفتم
به انتظار پوچ تنم ره نمی برد!
مرا پناه دهيد ای چراغ های مشوش
ای خانه های روشن شکاک
که جامه های شسته در آغوش دودهای معطر
بر بام های آفتابی تان تاب می خورند
که از ورای پوست، سرانگشت های نازک تان
مسير جنبش کيف آور جنينی را
دنبال می کند
و در شکاف گريبان تان هميشه هوا
به بوی شير تازه می آميزد
مرا پناه دهيد ای اجاق های پر آتش- ای نعل های خوش بختی-
و ای سرود ظرف های مسين در سياه کاری مطبخ
و ای ترنم دل گير چرخ خياطی
و ای جدال روز و شب فرش ها و جاروها
مرا پناه دهيد ای تمامی عشق های حريصی
که ميل دردناک بقا بستر تصرف تان را
به آب جادو
و قطره های خون تازه می آرايد
من از تو بس دورم خیلی دور... اما چشمانم کور باد اگر یک لحظه تصویر تو را از چشم خانه ی من دور کنند؛تصویر تو آنجا روی میز هم هست ،تصویر تو اینجا روی قلب من نیز هست ،
اما تو کجایی؟ آنجا در پاریس افسونگر بر روی صحنه ی پر شکوه شانزه لیزه می رقصی ؛ این را می دانم، و چنان است که گویی در این سکوت شبانگاهی آهنگ قدم هایت را می شنوم، و درین ظلمات زمستانی برق ستارگان چشمانت را می بینم .
شنیده ام نقش تو در این نمایش پر نور و پرشکوه نقش آن شاهدخت ایرانی است که اسیر خان تاتار شده، شاهزاده خانم باش و برقص ، ستاره باش و بدرخش ، اما اگر قهقه ی تحسین آمیز تماشاگران و عطر مستی آور گلهایی که برایت فرستاده اند ، ترا فرصت هشیاری داد ، در گوشه ای بنشین ، نامه ام را بخوان و به صدای پدرت گوش فرا دار، من پدر تو هستم ژرالدین! من چارلی چاپلین هستم ! وقتی بچه بودی شبهای دراز به بالینت نشستم و برایت قصه ها گفتم : قصه ی زیبای خفته در جنگل،
قصه ی اژدهای بیدار در صحرا ، خواب که به چشمان پیرم می آمد طعنه اش می زدم و می گفتم: برو! من در رویای دخترم
خفته ام ، رویا می دیدم ژرالدین، رویا...رویای فردای تو ، رویای امروز تو.
دختری می دیدم به روی صحنه ، فرشته ای می دیدم به روی آسمان که می رقصید، و می شنیدم تماشا گران را که می گفتند: دختره را می بینی ؟ این دخترِ همان دلقک پیره! اسمش یادته؟چارلی!
آری ، من چارلی هستم ،من دلقک پیری بیش نیستم .
امروز نوبت توست، برقص! من با آن شلوار گشاد پاره پاره رقصیدم و تو در جامه ی حریر شاهزادگان می رقصی ! این رقصها و بیشتر از آن صدای کف زدن های تماشاگران گاه ترا به آسمانها خواهد برد، برو! آنجا هم برو، اما گاهی هم روی زمین بیا و زندگی مردمان را تماشا کن ! زندگی آن رقاصگان دوره گرد کوچه های تاریک را،که با شکم گرسنه و پاهایی که ازبینوایی می لرزد، می رقصند. من یکی از اینان بودم ژرالدین!
در آن شب های افسانه ای ِ کودکی که تو با لالایی قصه های من به خواب می رفتی، من باز بیدار می ماندم، در چهره ی تو می نگریستم،ضربان قلبت را می شمردم و از خود می پرسیدم:چارلی! آیا این بچه گربه هرگز تو را خواهد شناخت؟
تو مرا نمی شناسی ژرالدین. در آن شب های دور، بس قصه ها با تو گفتم، اما، قصه ی خود را هرگز نگفتم. این هم داستانی شنیدنی است: داستان آن دلقک پیری که در پست ترین محلات لندن، آواز می خواند و می رقصید و صدقه جمع می کرد . این داستان من است. من طعم گرسنگی را چشیده ام . من درد بی خانمانی را کشیده ام واز این ها بیشتر، من رنج حقارت آن دلقک دوره گرد را که اقیانوسی از غرور در دلش موج می زد، اما سکه ی صدقه ی رهگذر خود خواهی، آن را می خشکاند، احساس کرده ام . با این همه من زنده ام و از زندگان پیش از آنکه بمیرند، نباید حرفی زد.
داستان من به کار تو نمی آید، از تو حرف بزنیم! به دنبال نام تو نام من است. چاپلین! با همین نام چهل سال، بیشتر مردم روی زمین را خنداندم وبیشترازآنچه آنان خندیدند،من گریستم.
ژرالدین! در دنیایی که تو زندگی می کنی، تنها رقص و موسیقی نیست.نیمه شب، هنگامی که از سالن پرشکوه تئاتر بیرون می آیی، آن تحسین کننده گان ثروتمند را یکسره فراموش کن . اما حال آن راننده تاکسی راکه تورا به منزل میرساند بپرس .حال زنش راهم بپرس ...و اگر آبستن بود وپولی برای خریدن لباس بچه اش نداشت چک بکش و پنهانی توی جیب شوهرش بگذار به نماینده خودم دربانک پاریس دستور داده ام فقط این نوع خرج های تورا بی چون و چرا قبول کند اما برای خرجهای دیگرت باید صورت حساب بفرستی .
گاه به گاه با اتوبوس، با مترو شهررا بگرد، مردم را نگاه کن ، زنان بیوه و کودکان یتیم را نگاه کن ودست کم روزی یک بار با خود بگو: من هم یکی از آنان هستم ! تو یکی از آنها هستی دخترم نه بیشتر !
هنر پیش از آنکه دو بال دور پرواز به انسان بدهد ، اغلب دو پای اورا می شکند . وقتی به آنجا رسیدی که یک لحظه خود را برتر از تماشاگران رقص خویش بدانی همان لحظه صحنه را ترک کن و با اولین تاکسی خود را به حومه پاریس برسان. من آنجا را خوب می شناسم ، از قرنها پیش آنجا گهواره بهاری کولیان بوده است . در آنجا رقاصه هایی مثل خودت خواهی دید، زیبا تر از تو،چالاک تر از تو و مغرور تراز تو!آنجا از نور نورافکن های تئاتر شانزه لیزه خبری نیست. نور افکن کولیان تنها نور ماه است!
نگاه کن ! خوب نگاه کن! آیا بهتر از تو نمی رقصند؟ اعتراف کن دخترم! همیشه کسی هست که بهتر از تو باشد؛ و این را بدان که در خانواده چاپلین هرگز کسی آنقدر گستاخ نبوده است که به یک کالسکه ران یا گدای کنار رود سن ناسزایی بدهد!
من خواهم مرد، و تو خواهی زیست. امید من آنست که تو هرگز در فقر زندگی نکنی ، همراه این نامه یک چک سفید برایت می فرستم ، هر مبلغی که می خواهی بنویس و بگیر؛ اما همیشه وقتی دو فرانک خرج می کنی ، با خودت بگو : سومین سکه مال من نیست، این باید مال یک مرد گمنام باشد که امشب به یک فرانک احتیاج دارد. جستجویی لازم نیست، این نیازمندان گمنام را اگر بخواهی همه جا خواهی یافت.
اگر از پول و سکه با تو حرف می زنم ، برای آنست که از نیروی افسون این بچه های شیطان خوب آگاهم . من زمانی دراز در سیرک زیسته ام ؛همیشه و هر لحظه به خاطر بند بازانی که از روی ریسمانی بس نازک راه می روند، نگران بوده ام .
اما این حقیقت را با تو بگویم دخترم: مردمان بر روی زمین ِ استوار، بیش از بند بازان بر روی ریسمان ِنااستوار سقوط می کنند. شاید که شبی، درخشش گرانبهاترین الماس این جهان ترابفریبد، آن شب این الماس ریسمان نااستواری خواهد بود که به حتم از آن سقوط خواهی کرد !آن روزتو بند باز ناشی خواهی بود و بند بازان ناشی همیشه سقوط می کنند! دل به زر و زیور نبند، زیرا بزرگترین الماس این جهان آفتاب است که خوشبختانه ،این الماس برای همه می درخشد.
.......اما اگر روزی دل به آفتاب چهره مردی بستی ، با او یکدل باش ، به مادرت گفته ام در این باره برایت نامه ای بنویسد .
او عشق را بهتر از من می شناسد. و او برای تعریف یکدلی ، شایسته تر از من است . کار تو بس دشوار است ، این را می دانم . به روی صحنه ، جز تکه ای حریر نازک ، چیزی بدن ترا نمی پوشاند . به خاطر هنر می توان لخت و عریان به روی صحنه رفت و پوشیده تر و باکره تر بازگشت .
اما هیچ چیز و هیچکس دیگر در این جهان نیست که شایسته آن باشد که دختری ناخن پایش را به خاطر او عریان کند .
برهنگی ، بیماری عصر ماست ، و من پیرمردم و شاید که حرفهای خنده دار می زنم .
اما به گمان من ، تن عریان تو باید مال کسی باشد که روح عریانش را دوست می داری .
بد نیست اگر اندیشه تو در این باره مال ده سال پیش باشد . مال دوران پوشیدگی . نترس ، این ده سال ترا پیر تر نخواهد کرد.....
به هر حال امیدوارم تو آخرین کسی باشی که تبعه جزیره ی لختی ها می شود! می دانم که پدران و فرزندان همیشه جنگی جاودانی با یکدیگر دارند. با من ، با اندیشه های من جنگ کن دخترم؛من از کودکان مطیع خوشم نمی آید بااین همه پیش ازآنکه اشک های من این نامه را تر کند، می خواهم یک امید به خودم بدهم؛ امشب شب نوئل است، شب معجزه؛ امیدوارم معجزه ای رخ دهد تا تو آنچه من براستی می خواستم بگویم دریافته باشی.
چارلی دیگر پیر شده است.
ژرالدین! دیریا زود باید به جای آن جامه های نمایش ، روزی هم جامه عزا بپوشی و بر سر مزار من بیایی. حاضر به زحمت تو نیستم ، تنها گاهگاهی چهره ی خود را در آینه نگاه کن ، آنجا مرا نیز خواهی دید! خون من در رگهای توست.
امیدوارم حتی آن زمان که خون در رگهای من می خشکد ، چارلی را ، پدرت را فراموش نکنی. من فرشته نبودم ، اما تا آنجا که در توان من بود تلاش کردم آدمی باشم! تو نیز تلاش کن
عشق ، عادت به دوست داشتن و سخت دوست داشتنِ ديگري نيست ، پيوسته نو كردنِ خواستني ست كه خود پيوسته ، خواهانِ نو شدن است و ديگرگون شدن.
تازگي ، ذاتِ عشق است و طراوت ، بافتِ عشق . چگونه مي شود تازگي و طراوت را از عشق گرفت و عشق همچنان عشق بماند ؟
عشق، تن به فراموشي نمي سپارد ، مگر يك بار براي هميشه .
جامِ بلور ، تنها يك بار مي شكند . ميتوان شكسته اش را ، تكه هايش را ، نگه داشت . اما شكسته هاي جام ،آن تكه هاي تيزِ برَنده ، ديگر جام نيست .
احتياط بايد كرد . همه چيز كهنه ميشود و اگر كمي كوتاهي كنيم ، عشق نيز .
بهانه ها جاي حسِ عاشقانه را خوب مي گيرند......................
چهار نعل میگذرند اسبان.
وحشی، گسیخته افسار؛
وحشتزده به پیش میگریزند.
در یالهاشان گره میخورد
آرزوهایم.
دوشادوششان میگریزد
خواستهایم.
هوا سرشار از بوی اسب است و
غم و
اندكی غبطه.
در افق ،
نقطههای سیاه كوچكی میرقصند
و زمینی كه بر آن ایستادهام
دیگر باره آرام یافته است.
پنداری رویایی بود آن همه.
رویای آزادی، یا، احساس حبس و بند.
با سایه ام به گشت وگذر رفتم
با سایه گفتگوی من آن شب ادامه داشت
شب با پیاله های پیاپی پایان نمی گرفت
هر جام
جام خاطره ای بود
در دل هزار پرسش و بر لب سكوت تلخ
رفتیم رود را به تماشا كه او تشست
با اولین تکساره شب آغاز گشته بود
با اولین پیاله شب ما
شب ما را به سوی صبح
سوی سپیده سحری می برد
شب شهر خفته را
خاموش زیر چتر سیاهش گرفته بود
زاینده رود در دل مرداب می نشست كه او برخاست
و دستهای نحیفش را بر نرده های آهنی ساحل آویخت
و سایه سیاهش بر روی آبهای روان ریخت
.........
با سایه ام به گشت وگذر رفتم
با سایه گفتگوی من آن شب ادامه داشت
شب با پیاله های پیاپی پایان نمی گرفت
هر جام
جام خاطره ای بود
در دل هزار پرسش و بر لب سكوت تلخ
رفتیم رود را به تماشا كه او تشست
با اولین تکساره شب آغاز گشته بود
با اولین پیاله شب ما
شب ما را به سوی صبح
سوی سپیده سحری می برد
شب شهر خفته را
خاموش زیر چتر سیاهش گرفته بود
زاینده رود در دل مرداب می نشست كه او برخاست
و دستهای نحیفش را بر نرده های آهنی ساحل آویخت
و سایه سیاهش بر روی آبهای روان ریخت
بانگی ؟
نه ناله ای
از سینه بركشید
و آن سكوت كامل ساحل را آشفت
چونان نسیم
كه برگ درختان را
پنداشتی كه زمزمه سایه در هیچ می نشست
گفتی كه واژه ها در حجم بی نهایت
نابود می شدند
و باز هم سكوت
گفتم
سكوت چیست ؟،
آری سكوت تو هرگز دلیل پایان نیست
خندید
خنده ؟
نه
كه زهر خند خفته به لب بود
این بار
گویی طنین صوت می آمد
از ژرفنای چاه شگرفی مغموم
با واژههای درهم نامفهوم
گفتی نه گفتگوست
كه نجوایی
می گفت
گفتی سكوت ؟
هرگز
گاهی سكوت واژه گویایی ست
یك اسب شیهه می كشد و سرنوشت ما
تغییر می كند
حاصل چه بوود آنهمه فریاد را كه من ؟
گر شیهه بود شیوم من شاید
اما شیون به هیچ كار نیامد
و سوگواری
درماتم گلی كه به گرداب برگذشت
بیهوده
آن شب كه دست من
از دشت چید آن شقایق وحشی را
آنگاه
برگ درخت توت دم دستش را چید
با مت دشتی پر از شقایق
دشتی پر از شقایق وحشی بود
آنگاه برگ درخت توت رها بر آب می رفت
ما نیز بر ساحلی كه خلوت و خاموشی
و پاسی از شبانه گذشته رفتیم
نه رفتنی مصمم
كه گامهای تفرج بود
بی آنكه قصد گردش و تفریحی
با مرد كشت سوخته ای گرم گشت می رفتم
و انحنای گرده او
پنداشتی كه بار مصیبت را
بر خویش می كشید
پرسیدمش كه رود آن خشمناك رود
گفتی چه شد ؟
به دامن مردابها نشست ؟
ناگاه ایستاد
چشمش به چشم خسته من افتاد
بر دیدگان خسته خواب آلود
می گفت
گفتی چه رود ؟ رود ؟ آن خشمناك رود ؟
لختی سكوت كرد
سپس افزود
هیهات
الحق كه ما چه پست و پلیدیم
و من علی الخصوص
من رود پاك را در لحظه های خشم
در ذهن خود به دامن مرداب برده ام
بیچاره من كه خرمن عمرم را
با دست خویشتن
در شعله های آتش خشمم نشانده ام
بر كام ما نگشت و نكردیم
كاری كه چرخ نگردد
این گرد گرد چرخ كهن گشت و كشت و گشت
ما روزهای معركه در خواب بوده ایم
آنگاه می گریست
كه من گفتم
این جای گریه نیست
آرام گریه كن
كه هق هق گریستن تو سكوت را
ددیم صدای هق هق او اوج می گرفت
گفتم
بگذر ز گریه مرد
آنجا نگاه كن
آن پرخروش رود خروشنده
اینك این خاموش
در پاسخم سرود
آری شگفت رود
اما شگفت نیست ؟
آن پرخروش رود خروشنده ای
كه در من بود ؟
اینك این در بطالت در یاس در كدورت خود تنها
تابنده آفتاب
از ما دریغ داشت طلوعش را
آیا
این خیل خواب در خور خرگوشان
از چشم خلق خیمه نخواهد كند ؟
آنگاه می فروش
ما را به یك پیاله محبت كرد
در امتداد رود ما گفتگوكنان رفتیم
گفتم
هنوز هم ؟
شاید كه آب رفته به جوی آید
خندید یعنی
گیرم كه آب رفته به جوی آید
با آبروی رفته چه باید كرد ؟
می گفت
در سرزمین هرز
سرشاخه های سبز
نمی روید
دیدم
ایمان به ناامیدی بسیار خویش داشت كه ترسیدم
از دور عابری
با سوزناك زمزمهای گرم ناله بود
هر كاو نكاشت مهر و ز خوبی گلی نچید
در رهگذر باد نگهبان لاله بود
گفتم
شب دیرگاه شد
دستان سایه جانب من آمد
عنی برو كه رخصت رفتن داد
رفتم
درانتهای جاده نگاهم بر او فتاد
او بود از روی نرده خم شده
روی رود
دیدم سیماب صبحگاهی
از سر بلندترین كوهها فرو میریخت
گفتم
برخیز و خواب را
برخیز و باز روشنی آفتاب را
اما نمی دانم چرا
این روزها
از دوستان و آشنایان
هرکس مرا میبیند
از دور میگوید:
این روزها انگار
حال و هوای دیگری داری!
من مثل هر روزم
با آن نشانیهای ساده
و با همان امضا، همان نام و با همان رفتار معمولی
مثل همیشه ساکت و آرام
حس می کنم گاهی کمی گنگم
گاهی کمی گیجم
حس میکنم
از روزهای پیش قدری بیشتر
این روزها را دوست دارم
گاهی
- از تو چه پنهان -
با سنگها آواز میخوانم
و قدر بعضی لحظهها را خوب میدانم
این روزها گاهی
از روز و ماه و سال، از تقویم
از روزنامه بی خبر هستم
گاهی شدیدا بیشتر هستم حتی اگر میشد بگویم
این روزها گاهی خدا را هم
یک جور دیگر میپرستم
دیگرتر از شبهای بیرحمانه دیگر بود:
من کاملا تعطیل بودم
اول نشستم خوب
جورابهایم را اتو کردم
تنها - حدود هفت فرسخ - در اتاقم راه رفتم
با کفشهایم گفتگو کردم
و بعد از آن هم
رفتم تمام نامهها را زیر و رو کردم
و سطر سطر نامهها را
دنبال آن افسانهی موهوم
دنبال آن مجهول گشتم
چیزی ندیدم
تنها یکی از نامههایم
بوی غریب و مبهمی میداد
انگار
از لابه لای کاغذ تا خوردهی نامه
بوی تمام یاسهای آسمانی
احساس میشد
بی تاب در بین درختان تاب خوردم
از نردبان ابرها تا آسمان رفتم
در آسمان گشتم
و جیبهایم را
از پارههای ابر پر کردم
جای شما خالی!
یک لقمه از حجم سفید ابرهای تُرد
یک پاره از مهتاب خوردم
که رنگ چشمانم کمی میشی است
و بر خلاف سالها پیش
رنگ بنفش و ارغوانی را
از رنگ آبی دوستتر دارم
دیدم که نام کوچکم دیگر
چندان بزرگ و هیبت آور نیست
تعداد موهای سفیدم را نمیدانم
یک روز کامل جشن میگیرم
گاهی
صد بار در یک روز میمیرم
حتی
یک شاخه از محبوبههای شب
یک غنچه مریم هم برای مردنم کافی است
با عابران ناشناس شهر
احساس گنگ آشنایی میکند
گاهی دل بی دست و پا و سر به زیرم را
آهنگ یک موسیقی غمگین
هوایی میکند
غیر از همین حسها که گفتم
و غیر از این رفتار معمولی
و غیر از این حال و هوای ساده و عادی
حال و هوای دیگری
در دل ندارم
رفتار من عادی است
يادگاري ژنده پير از روزگاراني غبار آلود
مانده ميراث از نياكانم مرا ، اين روزگار آلود
جز پدرم آيا ****ي را مي شناسم من
كز نياكانم سخن گفتم ؟
نزد آن قومي كه ذرات شرف در خانه ي خونشان
كرده جا را بهر هر چيز دگر ، حتي براي آدميت ، تنگ
خنده دارد از نياكاني سخن گفتن ، كه من گفتم
جز پدرم آري
من نياي ديگري نشناختم هرگز
نيز او چون من سخن مي گفت
همچنين دنبال كن تا آن پدر جدم
كاندر اخم جنگلي ، خميازه ي كوهي
روز و شب مي گشت ، يا مي خفت
اين دبير گيج و گول و كوردل : تاريخ
تا مذهّب دفترش را گاهگه مي خواست
با پريشان سرگذشتي از نياكانم بيالايد
رعشه مي افتادش اندر دست
در بنان درفشانش كلك شيرين سلك مي لرزيد
حبرش اندر محبر پر ليقه چون سنگ سيه مي بست
زانكه فرياد امير عادلي چون رعد بر مي خاست
هان ، كجايي ، اي عموي مهربان ! بنويس
ماه نو را دوش ما ، با چاكران ، در نيمه شب ديديم
ماديان سرخ يال ما سه كرّت تا سحر زاييد
در كدامين عهد بوده ست اينچنين ، يا آنچنان ، بنويس
ليك هيچت غم مباد از اين
اي عموي مهربان ، تاريخ
پوستيني كهنه دارم من كه مي گويد
از نياكانم برايم داستان ، تاريخ
من يقين دارم كه در رگهاي من خون رسولي يا امامي نيست
نيز خون هيچ خان و پادشاهاهي نيست
وين نديم ژنده پيرم دوش با من گفت
كاندرين بي فخر بودنها گناهي نيست
پوستيني كهنه دارم من
سالخوردي جاودان مانند
مرده ريگي داستانگوي از نياكانم ،كه شب تا روز
گويدم چون و نگويد چند
سالها زين پيشتر در ساحل پر حاصل جيحون
بس پدرم از جان و دل كوشيد
تا مگر كاين پوستين را نو كند بنياد
او چنين مي گفت و بودش ياد
« داشت كم كم شبكلاه و جبه ي من نو ترك مي شد
كشتگاهم برگ و بر مي داد
ناگهان توفان خشمي با شكوه و سرخگون برخاست
من سپردم زورق خود را به آن توفان و گفتم هر چه بادا باد
تا گشودم چشم ، ديدم تشنه لب بر ساحل خشك كشفرودم
پوستين كهنه ي ديرينه ام با من
اندرون ، ناچار ، مالامال نور معرفت شد باز
هم بدان سان كز ازل بودم »
باز او ماند و سه پستان و گل زوفا
باز او ماند و سكنگور و سيه دانه
و آن به آيين حجره زاراني
كانچه بيني در كتاب تحفه ي هندي
هر يكي خوابيده او را در يكي خانه
روز رحلت پوستينش را به ما بخشيد
ما پس از او پنج تن بوديم
من بسان كاروانسالارشان بودم
كاروانسالار ره نشناس
اوفتان ، خيزان
تا بدين غايت كه بيني ، راه پيموديم
سالها زين پيشتر من نيز
خواستم كاين پوستيم را نو كنم بنياد
با هزاران آستين چركين ديگر بركشيدم از جگر فرياد
اين مباد ! آن باد
ناگهان توفان بيرحمي سيه برخاست
پوستيني كهنه دارم من
يادگار از روزگاراني غبار آلود
مانده ميراث از نياكانم مرا ، اين روزگار آلود
هاي ، فرزندم
بشنو و هش دار
بعد من اين سالخورد جاودان مانند
با بر و دوش تو دارد كار
ليك هيچت غم مباد از اين
كو ،كدامين جبه ي زربفت رنگين ميشناسي تو
كز مرقّع پوستين كهنه ي من پاكتر باشد ؟
با كدامين خلعتش آيا بدل سازم
كه م نه در سودا ضرر باشد ؟
آي دختر جان
همچنانش پاك و دور از رقعه ي آلودگان مي دار
گر میشد آن باشی که خود میخواهی.
حسرتا!
مشکلیست در مرزِ ناممکن. نمیبینی؟
نهالی نازک به درختی گَشن رساندن را
در آتش سوختن را؟
یا نشای سستِ کاجی را سرسبزی جاودانه بخشیدن
ــ از آن پیشتر که صلیبیش آلوده کنند
به لختهلختهی خونی بیحاصل؟
رضایتِ خاطری احساس کردن
ــ حتا اگرش به زانو نشاندهاند
در میدانی جوشان از آفتاب و عربده
تا به شمشیری گردنش بزنند؟
حیرتات را بر نمیانگیزد
قابیلِ برادرِ خود شدن
یا جلادِ دیگراندیشان؟
یا درختی بالیدهنابالیده را
حتا
هیمهیی انگاشتن بیجان؟
با اینهمه کاش ایکاش آب میبودم
گر توانستمی آن باشم که دلخواهِ من است.
کاش هنوز
به بیخبری
قطرهیی بودم پاک
از نَمباری
به کوهپایهیی
نه در این اقیانوسِ کشاکشِ بیداد
سرگشتهموجِ بیمایهیی.
در سال های ۱۳۲۹ با فروغ فرخزاد، نوه خاله مادرش که پانزده سال از او کوچک تر بود، ازدواج کرد. آنها اهواز را برای زندگی مشترک انتخاب کردند. در ۲۹ خرداد ۱۳۳۱ پسرشان به نام کامیار متولد شد که فروغ دراشعار خود به اواشاره کرده، و شاپورنیز از«کامی» ب عنوان نام مستعار وی استفاده میکرده است. رابطه زناشویی این دو به خاطر دخالتهای نزدیکان در سال ۱۳۴۳ به جدایی کشید.
پس از جدایی از فروغ ، شاپور هرگز دوباره ازدواج نکرد و تا آخرعمرهمراه با کامیار و دکتر خسرو شاپور برادرش در یک خانه قدیمی زندگی میکرد وی در ۶ تیر ۱۳۷۸ در بیمارستان عیوضزاده تهران بستری شد و درساعت ۶ صبح ۱۵ مرداد درگذشت.آرامگاه پرویز شاپوردر قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران است.
زندگی بدون آب از گلوی ماهی پایین نمی رود.
جارو، شکم خالی سطل زباله را پر می کند.
اگر خودم هم مثل ساعتم جلو رفته بودم حالا به همه جا رسیده بودم.
ستارگان سکه هایی هستند که فرشتگان در قلک آسمان پس انداز کرده اند.
با اینکه گل های قالی خارندارند ، مردم با کفش روی آن پا می گذارند.
سایۀ چهار نژاد یک رنگ است.
به یاد ندارم نابینایی به من تنه زده باشد.
قلبم پرجمعیت ترین شهر دنیاست. م ت نوشته شده روی سنگ مزارش
به نگاهم خوش آمدی.
قطرهٔ باران، اقیانوس کوچکی است.
هر درخت پیر، صندلی جوانی میتواند باشد
روی هم رفته زن و شوهر مهربانی هستند!
باغبان وقتی دید باران قبول زحمت کرده ، به آبپاش مرخصی داد.
- در خشکسالی آب از آب تکان نمی خورد.
- رد پای ماهی نقش بر آب است
با چوب درختی که برف کمرش را شکسته بود ، پارو ساختم
- آب به اندازه ای گل آلود بود که ماهی ، زندگی را تیره و تار میدید
عسل، گل به گونه انداخته، مي آيد کنار مردش مي نشيند، سربر شانه ي مردش مي نهد و خجلت زده و آذري مي گويد: گوش از اين آهنگ برمي داري؟
و ندا آمد : لب بسته بپو .
مرغي رفت ، تنها بود ، پر شد جام شگفت .
و ندا آمد : بر تو گوارا باد ، تنهايي تنها باد !
دستم در كوه سحر « او » مي چيد .
و ندا آمد : و هجومي از خورشيد .
از صخره شدم بالا . در هر گام ، دنيايي تنهاتر ، زيباتر .
و ندا آمد : بالاتر ،بالاتر !
آوازي از ره دور : جنگل ها مي خوانند ؟
و ندا آمد : خلوت ها مي آيند .
و شياري ز هراس .
و ندا آمد : يادي بود ، پيدا شد ، پهنه چه زيبا شد !
« او » آمد ، پرده ز هم وا بايد ، درها هم .
و ندا آمد : پرها هم .
| Design By : Night Melody |
من چون تویی دارم!
خدایا تو چون خودی نداری!!
